Qúa trình tư nhân hóa ở Israel và một số gợi ý cho Việt Nam

Người thực hiện: Th.S. Trần Thùy Phương

Phòng Quản lý khoa học và Hợp tác quốc tế

1.Tính cấp thiết của đề tài

Sau khi Israel tiến hành chuyển đổi nền kinh tế năm 1985, mục tiêu của quá trình này là tiến hành các bước chuyển đổi kinh tế, từ một nền kinh tế tập trung gần như khép kín , chủ yếu dựa vào sản xuất nông nghiệp, chính phủ can thiệp quá sâu đến mọi hoạt động kinh tế, cả trực tiếp và gián tiếp; tiến đến một nền kinh tế thị trường mở cửa, công nghiệp hóa - hiện đại hóa, tăng cường dựa vào các lực lượng thị trường; đưa đất nước trở thành một nền kinh tế phát triển hiện đại, sánh ngang với các quốc gia công nghiệp phát triển trên thế giới.

Trong quá trình chuyển đổi nền kinh tế đó, tư nhân hóa được xem như một hoạt động quan trọng. Hoạt động tư nhân hóa ở Israel là quá trình chuyển đổi hoặc bán các dịch vụ hoặc tài sản do chính phủ Israel hoặc các tổ chức công cộng sở hữu sang cho các đơn vị tư nhân. Mục đích chính của quá trình này là giảm tỷ trọng và mức độ can thiệp trực tiếp của chính phủ Israel vào nền kinh tế, tăng tỷ lệ sở hữu và năng lực quản lý, hoạt động kinh tế của các đơn vị tư nhân. Tư nhân hóa ở Israel bắt đầu được tiến hành vào năm 1986 và được đẩy mạnh vào những năm 1990. Từ năm 1991 đến năm 2003, tổng số tiền thu về từ hoạt động tư nhân hóa ở Israel đạt con số 8.749 triệu USD.

Chính vì những lý do đó, việc nghiên cứu đề tài Quá trình tư nhân hóa ở Israel và một số gợi ý cho Việt Nam để tìm hiểu về quá trình tư nhân hóa ở Israel và từ đó đưa ra một số kinh nghiệm tham khảo đối với Việt Nam là thực sự cần thiết và có ý nghĩa thực tế.

2.Mục tiêu nghiên cứu của đề tài

Mục tiêu nghiên cứu của đề tài là nghiên cứu về quá trình tư nhân hóa ở Israel và đưa ra một số gợi ý cho Việt Nam.

Xuất phát từ mục tiêu tổng quát đó, đề tài sẽ tập trung giải quyết các mục tiêu sau:

-Nghiên cứu về quá trình tư nhân hóa ở Isael

-Đưa ra một số gợi ý đối với quá trình tư nhân hóa ở Việt Nam từ nghiên cứu trường hợp Israel.

3. Tình hình nghiên cứu

Joseph Bachar (2007), “The state of the Israeli Economy”, Jul. 2007: Trong nghiên cứu này, có đề cập đến việc cải cách thị trường vốn trong nền kinh tế Israel, và về việc tư nhân hóa các công ty lớn của Israel.

Dan Senor, Saul Singer (2009), “Start - up nation: The Story of Israel’s Economic Miracle”, A council on Foreign Ralation Book: Cuốn sách này là nghiên cứu rất thú vị trả lời cho câu hỏi Tại sao một quốc gia nhỏ bé như Israel lại thành công trong lĩnh vực khoa học công nghệ cao, và trong đó có đề cập một phần đến hoạt động tư nhân hóa của Israel trong lĩnh vực khoa học công nghệ.

Ben-Zion Zilberfarb (2000), Privatization and Increasing Competition in the Israeli Economy, JCPA and the Milken Institute. Cuốn sách này nghiên cứu về quá trình tư nhân hóa của Israel và vai trò của quá trình này đối với việc tăng  cường sức cạnh tranh của nền kinh tế Israel.

       Nhìn chung những nghiên cứu về quá trình tư nhân hóa của Israel ở phạm vi quốc tế không nhiều, ở Việt Nam lại càng thiếu vắng. Do đó, việc tiến hành nghiên cứu “Quá trình tư nhân hóa ở Israel và một số gợi ý cho Việt Nam” là thực sự cần thiết.

4.Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

Đối tượng nghiên cứu: Quá trình tư nhân hóa ở Israel.

Phạm vi nghiên cứu: Về không gian, đề tài sẽ tập trung làm rõ bối cảnh nền kinh tế Israel sau năm 1985 là giai đoạn tiến hành chuyển đổi nền kinh tế và đẩy mạnh tư nhân hóa; chính sách, thực trạng của quá trình tư nhân hóa ở Israel; đánh giá tác động từ quá trình tư nhân hóa ở Israel để đưa ra một số gợi ý chính sách cho Việt Nam. Về thời gian, đề tài sẽ tập trung nghiên cứu từ năm 1985 trở lại đây bởi đó là thời điểm nước này tiến hành chuyển đổi nền kinh tế, gắn với đó là quá trình tư nhân hóa các công ty nhà nước, tăng cường vai trò và chú trọng phát triển khu vực kinh tế tư nhân. Tuy nhiên, đề tài cũng có thể sẽ nghiên cứu trước năm 1985 để đối chiếu, so sánh.

5.Cách tiếp cận, phương pháp nghiên cứu của đề tài

Như vậy, phương pháp nghiên cứu sẽ kết hợp giữa thu thập tài liệu thứ cấp hiện có với quá trình phân tích, tổng hợp, thống kê, so sánh, v.v... Từ đó, từ những nghiên cứu đưa ra, sẽ tiến hành đánh giá, phân tích và dự báo cho vấn đề nghiên cứu.

6. Nội dung nghiên cứu

Xuất phát từ mục tiêu nghiên cứu nêu trên, đề  tài sẽ tiến hành nghiên cứu các nội dung cụ thể được chia thành 3 phần như sau:

1.Cấu trúc và vai trò của khu vực công ở Israel trước khi tiến hành tư nhân hóa.

2. Quá trình tư nhân hóa ở Israel từ năm 1985.

3. Đánh giá quá trình tư nhân hóa ở Israel và một vài kinh nghiệm rút ra.